Thứ Ba, 30 tháng 9, 2014

Tìm hiểu một thể loại thơ khó hiểu (tiếp theo)

Về kỹ thuật cụ thể và chi tiết, dựa trên kỹ thuật hội họa trừu tượng, có thể nói:

- Có cảm quan tổng quát về điều muốn viết. Bắt nguồn từ một kinh nghiệm sâu sắc hoặc thao thức nhưng không nhất thiết phải như kinh nghiệm đó khi diễn tả vì có khi cảm xúc sẽ dẫn tác giả đi rất xa, không về lại kinh nghiệm lúc đầu.

- Viết xuống những gì đang xuất hiện. Không cần phải lựa chọn. Chỉ cần ghi cho kịp chữ nghĩa đang trào ra theo cảm xúc.

- Khi ra khỏi cơn mê, tuyển chọn những gì theo sở thích. Bỏ bớt hay thêm vào, sửa chữ. sửa câu theo ý nguyện. Đừng thay đổi hoặc sửa những câu cú chữ nghĩa đến trong lúc xuất thần.

Sự chú tâm của người sáng tác nghệ phẩm trừu tượng được ví như người vũ ba-lê. Đặt hết trọng tâm vào sự tương quan của cử động và cảm giác của thân thể. Người sáng tác theo dõi sát cảm giác và diễn đạt cảm giác trong khi thể hiện kinh nghiệm lên bài thơ. Không cần phải diễn tả kinh nghiệm đó, chỉ cần diễn tả cảm giác về kinh nghiệm đó.

Tom Naylor nói: The bigger the real-life problems, the greater the tendency for the discipline to retreat into a reassuring fantasy-land of abstract theory and technical manipulation. (Những vấn đề khốn nạn càng lớn lao trong đời sống, càng tăng khả năng luyện tập sự rút lui vào vùng an toàn của tưởng tượng thuộc về nguyên lý trừu tượng và kỹ thuật sáng tác.)

Ông Pablo Picasso nói: There is no abstract art. You must always start with something. Afterward you can remove all trace of reality. (Không có nghệ thuật trừu tượng. Bạn cứ bắt đầu vẽ đi. Về sau dần dần xóa bỏ những hiện diện của hiện thực.) Trong một bài thơ viết xong, bỏ hầu hết hoặc toàn bộ những diễn tả thực tế, những luận lý xác thực, phần còn lại sẽ trừu tượng.

Thi sĩ Hoa Kỳ Frank O’Hara (1926-1966) là một trong những thi sĩ hàng đầu của Hoa Kỳ trong thế kỷ 20. Ông viết bài thơ Sự Chết (Death), trong không khí thơ Trừu Tượng. Dẫn như một ví dụ nhưng không hoàn tất được vì âm sắc và vần nhịp của thơ Hoa Kỳ và thơ Việt quá cách biệt.

1.
Nếu nửa phần tôi xiên nướng
bởi chim chào mào lông tro
giữa những dây nho hứa hẹn
và thực tế tôi là nhà thơ
đau khổ vì đôi mắt
dâng tràn lệ đỏ

2.
có hiểm nguy nào lớn hơn
từ cơ duyên và khốn khổ là sinh khí
chờ thời như lửa cháy trên cây!
mỗi ngày mỗi ý định
từ quá khứ ỡm ờ
lớn dần an toàn trong khung sáng mơ hồ

3.
Nửa phần tôi còn lại
do tôi làm chủ đến tận cùng
của riêng từng đặc tính
và vừa vặn xương sườn tôi khít khao

4.
có phải tôi chấp nhận phản bội
trong trừu tượng như thể thông suốt?
và tìm thấy từ những đốt tay
bằng đôi mắt nhăn nheo
theo lối thông thường của thời đại?

5.
Gió nào cười qua thép gai
không mơ hồ đủ để xác nhận
một bản tính cá biệt, không phải cho tôi

6.
Tôi chưa chết. Không còn gì riêng tư “để nói”
ngoại trừ tôi té ngửa
tôi cố thử điều mới và sẽ thành tựu như quá khứ.


Nếu nói hiểu, có lẽ không mấy ai dám nhận hiểu rõ. Nhưng cảm nhận được chất “hồn” qua những từ ngữ, cụm từ. câu cú và trên hết là cách diễn đạt của Frank O’Hara. Xin xem nguyên bản ở cuối bài. Chất trừu tượng ở đây làm bài thơ không có gì cụ thể, không hình dung, không câu chuyện. Chỉ là những ảnh tượng, tứ thơ rời rạc, lỏng lẻo bên nhau để khái quát hóa, xuất hiện ra trong tri thức những quan hệ từ bài thơ. Trừu tượng của tác giả và trừu tượng của mỗi thưởng ngoạn không hẳn giống nhau, chỉ là một khai phá liên hệ.

Ở điểm khai phá liên hệ, thơ Trừu Tượng giống như những nghệ thuật khác trong phái Trừu Tượng. Nhưng Thơ Trừu Tượng trong định nghĩa đương đại lại có nội dung bao gồm cả các loại thơ chú trọng dùng phần hồn của chữ để diễn đạt những chủ đề hoặc nội dung về đối tượng không cụ thể, không hình dung hoặc vô hình. Tính bao quát này bao trùm cả thơ Siêu Thực, thơ Ấn Tượng, Thơ Thiền, Thơ Biểu Tượng, thơ Biểu Hiện, thơ… thơ…. Và ưu điểm của thơ Trừu Tượng là tiếp cận được sự thật từ nhiều khía cạnh cho dù mơ hồ bằng cảm nhận.

 Thơ Trừu Tượng, Vài Ví Dụ:

 Hy vọng

Hy vọng vàng như hoa nở
Cảm thụ như buổi sáng mặt trời lên
Nghe như tiếng còi xa xa vọng lại
Nếm như Sô-cô-la ấm áp chảy tan
Ngửi như hơi biển trong lành bên bãi vắng
Sống trong sinh khí của kẻ có lòng tin

Hope

Hope is yellow like the blooming flowers
It feels like the sunrise in the morning
It sounds like a far away horn
It tastes like warm melted chocolate
It smells like the fresh air of the seaside
It lives in the strength of those who believe

Marinela Reka
(Nguồn: http://marinelareka.com/2009/09/12/abstract-poem/)

 Tôi Chạy

Tôi đang chạy
Không nhớ đến từ đâu
Không biết đến nơi nào,
Nhưng tôi biết
Đang chạy.

Cảnh vật hai bên giật lui vèo vèo
Không ngừng lại,
Không biết đến nơi nào
Nhưng tôi biết
Đang chạy.

Gió đang thổi ngược
Chạy thở hổn hển thở hụt hơi
không biết đến nơi nào
Nhưng tôi biết
Đang chạy.

Tôi chạy, chạy, chạy.
Già dần, bạc nhược và yếu hơn,
Mất cả mơ mộng vào lúc cuối
Tôi không có gì trong cuộc đua.
Nhưng tôi chạy.

Cuối cùng, thời gian qua mặt tôi
và trò chơi chấm dứt.

 I Run

I am running.
I can’t remember where I came from
I don’t know where I am headed,
But I see myself
Running.

The scenery around me whizzes past,
I stop not even for a moment,
I don’t know where I am headed,
But I see myself
Running.

The winds are blowing against my directions,
I puff and pant my way through
I don’t know where I am headed,
But I see myself
Running.

I run, I run, I run.
I have grown old and frail and weak,
I have lost the vision of the end,
I have gathered nothing in this race,
But I run.

In the end, time just outruns me,
and the game has ended.

Srividya (April 13, 08)
(Nguồn: http://srividya-rajesh.com/poetry/?p=56)

 Ma

Vài con ma là đàn bà,
không vô hình không tái xanh,
vú ủ rũ như hai con cá chết.
Không phải là phù thủy, là ma
hiện ra, quơ hai tay vô dụng
như người hầu bị bỏ rơi.

Không phải ma nào cũng đàn bà,
là đàn ông mập bụng phệ,
dương vật như miếng giẻ rách.
Không phải quỉ, là ma.
Con này đạp mạnh bằng chân trần, lắc lư
bên trên giường tôi.

Nhưng không chỉ có vậy.
Vài con ma là trẻ em.
Không phải thiên thần, là ma;
cong tròn như tách trà màu hồng
trên bất cứ gối nào, hoặc chân đá,
bày tỏ bản chất vô tội, khóc than
cho quỉ Lu-xi-phe.

Ghosts

Some ghosts are women,
neither abstract nor pale,
their breasts as limp as killed fish.
Not witches, but ghosts
who come, moving their useless arms
like forsaken servants.

Not all ghosts are women,
I have seen others;
fat, white-bellied men,
wearing their genitals like old rags.
Not devils, but ghosts.
This one thumps barefoot, lurching
above my bed.

But that isn’t all.
Some ghosts are children.
Not angels, but ghosts;
curling like pink tea cups
on any pillow, or kicking,
showing their innocent bottoms, wailing
for Lucifer.

Anne Sexton
(Nguồn: http://www.poetrysoup.com/famous/poem/10571/Ghosts)


 Em Mỏi Mệt

Em mỏi mệt
(Tôi biết)
Từ những nan giải thường xuyên đời sống và công việc;
Anh cũng vậy.
Đi với anh
Chúng ta sẽ đi xa, xa thật xa
(Chỉ có em mới hiểu!)

Em đã vui chơi
(Tôi biết)
Rồi làm hư hỏng trò chơi em thích nhất
Và có chút chán bản bây giờ;
Chán vì những hư hao
Thật sự chán.
Anh cũng vậy.

Nhưng đêm nay anh đến với giấc mơ trong mắt
Vô vọng gõ cửa tim em bằng đóa hoa hồng
Hãy mở cửa đón anh!
Anh sẽ chỉ cho em một nơi không ai biết
Nếu em thích
Sẽ là nơi tuyệt vời để ngủ say.

Đi với anh!
Em sẽ kinh ngạc vì chùm bong bóng lạ kỳ mặt trăng
muôn đời trôi nổi và một ngày nào
sẽ hát cho em bài ca hoàng thạch
Có thể có từ những ngôi sao;
Anh sẽ cố những bước không khởi đầu trong mơ
Cho đến khi tìm thấy đóa hoa duy nhất
Khiến (tôi nghĩ) con tim nhỏ của em
Trong khi vầng trăng lên khỏi mặt biển

You are tired
(I think)
Of the always puzzle of living and doing;
And so am I.
Come with me then
And we’ll leave it far and far away-
(Only you and I understand!)

You have played
(I think)
And broke the toys you were fondest of
And are a little tired now;
Tired of things that break and-
Just tired.
So am I.

But I come with a dream in my eyes tonight
And knock with a rose at the hopeless gate of your heart-
Open to me!
For I will show you the places Nobody knows
And if you like
The perfect places of Sleep.

Ah come with me!
I’ll blow you that wonderful bubble the moon
That floats forever and a day;
I’ll sing you the jacinth song
Of the probable stars;
I will attempt the unstartled steppes of dream
Until I find the Only Flower
Which shall keep (I think) your little heart
While the moon comes out of the sea.

Edward Estlin (E E) Cummings
Nguồn: http://www.poetrysoup.com/famous/poem/412/You_Are_Tired

GHI:
(2) Hoặc thơ Ấn Tượng (Impressionist Poetry)
(3) Thơ Frank O’Hara:
Death
1. 
If half of me is skewered 
by grey crested birds 
in the middle of the vines of my promise 
and the very fact that I’m a poet 
suffers my eyes 
to be filled with vermilion tears
2. 
how much greater danger 
from occasion and pain is my vitality 
yielding like a tree on fire!— 
for every day is another view 
of the tentative past 
grown secure in its foundry of shimmering 
that’s not even historical;it’s just me.
3. 
And the other half 
of me where I master the root 
of my every idiosyncrasy 
and fit my ribs like a glove
4. 
is that me who accepts betrayal 
in the abstract as if it were insight? 
and draws its knuckles 
across the much-lined eyes 
in the most knowing manner of our time?
5. 
The wind that smiles through the wires 
isn’t vague enough for an assertion 
of a personal nature it’s not for me
6. 
I’m not dead. Nothing remains let alone “to be said” 
except that when I fall backwards 
I am trying something new and shall succeed as in the past.
(4) Thơ Trừu Tượng:

8 nhận xét:

  1. Em lần đầu nghe nói về thơ trừu tượng. Hóa ra nó có từ lâu. Cám ơn chị!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. [img]http://anhdepblog.com/graphics/thanks-for-the-add/images/thanksfortheadd89.gif [/img]

      Xóa
  2. Cảm nhận thể loại thơ TRÌU TUONGJ giản dị, dễ đến vời mọi người, nhưng người đọc phải có đầu óc suy đoán, thâm thúy chút. Loại thơ này không bay bướm, nhiều hình tượng, âm hưởng không lãng mạn. Tôi thích nhưng không làm được. Chờ các THI SĨ làng ta sáng tác ! Trước tiên, mời T Mai mở màn ! Tiếp đến: mời ST, 3B, TH, HP, QT, KG, NTr, DK, TH.....

    Trả lờiXóa
  3. Sang thăm chị gái đọc thơ khó hiểu thật chị gái nhỉ? Em thích thơ phải có vần có điệu 1 tí, ngang như cua càng của em cũng phải gọi loại thơ khó hiểu này bằng sư phụ thì phục rồi (~_~)

    Chúc chị gái ngày mới yên vui

    [img]http://www.oyegraphics.com/o/good_morning/good_morning_127.gif[/img]

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Chị cũng chỉ đăng bài này lên cho mọi người biết một chút em ạ!

      Xóa
  4. THÚ THẬT EM KHÔNG THÍCH THỂ LOẠI NÀY.

    Trả lờiXóa

Hình ảnh : [img]Link hình ảnh URL[/img]
Youtube clip : [youtube]Link video từ yotube[/youtube]
Nhaccuatui : [nct]Link nhạc từ Nhaccuatui[/nct]